Vrijmetselarij: al eeuwenlang modern

Vrijmetselarij
is een merkwaardig verschijnsel dat in West Europa al een historie van eeuwen heeft. Het eigenlijke ontstaan van de Vrijmetselarij is gehuld in mythen en sagen en krijgt pas een historisch harde ondergrond in de late zeventiende eeuw.

De ontstaansgeschiedenis van de Vrijmetselarij begint bij de middeleeuwse bouwgilden, de oorspronkelijke kathedralenbouwers. De bouw van die, voor die tijd, megaprojecten duurde vele tientallen jaren en zelfs nog langer. Al naar gelang er geld voor beschikbaar was vorderde de bouw of lag die stil. De bouwmeesters, de meester Vrijmetselaars, trokken met hun werkploeg door Europa rond en werkten daar waar op dat moment behoefte aan hen was. Dit maakte de Vrijmetselaars tot een speciaal en bereisd gezelschap. Bovendien werden de bouw- en ontwerptechnieken, alsmede de verwerking van (vooral Christelijke) symboliek in zo’n gebouw als bedrijfsgeheim telkens meegenomen. Er ontstond een gemeenschap van Vrijmetselaars die elkaar kenden en met elkaar hun bedrijfsgeheimen deelden. Geheime herkenningstekens en wachtwoorden kwamen tot ontwikkeling.

De bouwbesprekingen die in de bouwloods, in het Engels de “Lodge”, gehouden werden, veranderden geleidelijk van operatief, het eigenlijke bouwen, naar speculatief, de filosofie achter het bouwen. Doordat het gezelschap internationaal georiënteerd was en vrij over de bedoeling van geloof en godsdienst sprak binnen de beslotenheid van de Lodge, kwam men in zekere zin vrij van dogma’s. Het begrip vrijdenker vindt daar zijn oorsprong.

De Lodge veranderde na verloop van tijd in een zuiver intellectueel gerichte groep denkers die alleen nog maar symbolisch bouwden. De moderne Loge was geboren. De beslotenheid van de bijeenkomsten en het afwijzen van dogma’s resulteerde ook in een groeiende argwaan bij iedereen die wel aan dogma’s vasthoudt of die eigen meningsvorming afwijst. Orthodoxe gelovigen en absolute wereldse heersers begonnen snel de Vrijmetselarij tegen te werken. Dit dwong weer tot nog meer geheimhouding en leidde tot allerlei wilde verhalen. Tot op de dag van vandaag doen die verhalen de ronde.

De hedendaagse Loges zijn in feite ieder voor zich gewone verenigingen waar, in de besloten kring van de leden, vrij zonder dogma en vooroordeel gefilosofeerd wordt over wat mensen bindt en hoe hun verhouding tot elkaar zou moeten zijn. Daarbij wordt als hulpmiddel de oude middeleeuwse bouwsymboliek gebruikt, maar ook de Christelijke lichtsymboliek. Er ontstaat zo een bijzonder krachtig mengsel van verbondenheid en tolerantie en het levert inspiratie en inzicht voor het eigen leven. Een van de vragen die de Voorzittend Meester van de Loge stelt aan de Broeders, zoals Vrijmetselaren elkaar noemen, is deze: “waartoe komt u in de Loge?” Het antwoord luidt: “om een beter mens te worden.”